42    Geluk

Wiskundig daten – oftewel: hoe vinden Alice en Bob elkaar?
Hedwig Ens

Gelukzoekers, vluchtelingen, asielzoekers
Marlou Schrover

Groter geluk voor een groter aantal
Ruut Veenhoven

Economie, welvaart en geluk
Arnold Heertje
- 2 reacties

De neurochemie van geluk
Esther Visser

Column: Zen en het einde van de jacht op geluk
André van der Braak

colofon  issn 1879-8144  29 maart 2016

Alle edities   Vakgebieden            
English   Over Blind       Vacatures
Volg ons:               
© 2004–2019 Blind    disclaimer   cookies

 

BLIND
42
 online interdisciplinair tijdschrift  
BLIND 42
alle edities      



zoeken + vakgebieden       



random editie       



vorige editie       



volgende editie       
naar boven       

André van der Braak is als hoogleraar 'boeddhistische filosofie in dialoog met andere levensbeschouwelijke tradities' verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is tevens zenleraar, en publiceerde onder andere over Nietzsche en zen. In deze column laat hij ons nadenken over zen en het einde van de jacht op geluk.


Lees de column

BLIND 42 - Geluk
sluiten

Hoofdredactie

Annefleur Langedijk


Redactie

Annefleur Langedijk
Annike Bekius
Renske den Boon
Esther Visser
Vince de Jong
Will van Houten (eindredactie)

Foto's:
Joris van Gennip


Redactieraad

dr. B. Kruithof
prof. dr. F. van Vree
drs. L. Wenting
dr. M. Keestra
drs. S. Sitalsing


klik hier voor huidige redactie


sluiten

Zen en het einde van de jacht op geluk

              
alle bijdragen van deze auteur
korte inleiding & meer over de auteur
all articles by this author
short intro & about the author
column door André van der Braak

In onze huidige westerse samenleving lijkt geluk een onaantastbaar grondrecht geworden. Je hebt er recht op om gelukkig te worden, en met minder moet je ook geen genoegen nemen, dat is de boodschap die ons vanuit de media tegemoetkomt. De medische wetenschap en de psychologie dragen graag hun steentje bij aan onze realisatie van geluk: met antidepressiva en prozac gaan we onze depressies te lijf, en allerlei therapieën beloven ons zelfontplooiing, liefde, harmonie en – geluk. Het recht op geluk is zelfs in de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 1776 verankerd: life, liberty and the pursuit of happiness [leven, vrijheid en de jacht op geluk] behoren tot de onvervreemdbare grondrechten van de mens.

Het zenboeddhisme echter beschouwt de jacht op geluk als helemaal niet zo fundamenteel. Het feit dat vrijwel alle mensen geluk najagen is een gegeven, maar dat maakt eerder deel uit van het probleem dan van de oplossing. Een recent boek van de Amerikaanse zenmeester en psychoanalyticus Barry Magid draagt dan ook de titel Ending the pursuit of happiness. Volgens de Boeddha is ons menselijk bestaan vergankelijk en in uiteindelijke zin onbevredigend van aard. Onze jacht op geluk, op een bestendige vorm van bevrediging, ontkent deze bestaanskenmerken, en is dan ook gedoemd om te mislukken. We kunnen beter leren om ons vergankelijke en uiteindelijk onbevredigende bestaan ten volle te omarmen: ironisch genoeg geeft dat ons de beste kans om gelukkig te worden.

De ‘methode’ die de zentraditie hiertoe aandraagt is die van het stille zitten: alleen maar zitten, zonder iets te willen veranderen of verbeteren. Zen is niet leren om zonder gedachten te zijn, of het leren verzinken in een of andere mystieke bron. Zen is de voortdurende beoefening van een heldere, wakkere oplettendheid die op niets in het bijzonder is gericht. De Chinese zenpatriach Huineng (638-713) verwoordde dat als ‘de geest nergens laten verblijven’. Zijn collega (Linji (d. 860) zei: ‘Wees als iemand die niets te doen heeft.’



Barry Magid haalt een hedendaags Amerikaans gezegde aan: ‘If it ain’t broke, don’t fix it.’ Onze voortdurende obsessie met het overwinnen van obstakels, het compenseren van tekortkomingen, het ontgroeien van beperkingen, allemaal met het oog op een of andere toekomstige staat van geluk, is een heilloze zaak. Beter is het om met een alledaagse geest te genieten van het alledaagse leven. Drink je thee, was je kommetje. Water dragen en hout hakken.

Misschien is zen wel het ideale middel om te genezen van onze jacht naar geluk. Helaas valt menige westerse zenbeoefenaar in de valkuil om zen in te zetten als middel om geluk te realiseren. De jacht op geluk kan dan met verhoogde intensiteit worden voortgezet, omdat nu immers het juiste instrument voorhanden is. In dat beval blijft het einde van de jacht op geluk een luchtspiegeling. De jacht op het einde van de jacht op geluk is gedoemd te mislukken.



Auteur: André van der Braak

Lees nóg een artikel over

filosofie


of lees verder in

of deel

                   

Reageren




De redactie behoudt zich het recht voor om reacties in te korten of te verwijderen indien daar reden toe is.


           


Lees nóg een artikel over

filosofie



Alle edities   Vakgebieden  
             
Wilt u op de hoogte gehouden worden van nieuwe edities en activiteiten van Blind? Meldt u aan voor onze digitale nieuwsbrief:



Het e-mailadres wordt alleen gebruikt voor toezending van de e-mail met de links naar de nieuwe editie. Het adres staat opgeslagen bij MailChimp. MailChimp hanteert een eigen privacybeleid waarmee u instemt als u zich abonneert op onze nieuwsbrief. Elke nieuwsbrief toont een link waarmee toezending kan worden gestopt. Om uw adres eventueel nog te laten verwijderen uit het opzeggingenbestand stuurt u een e-mail aan redactie@ziedaar.nl.